Zajrzeć pod historię – badania GPR katedry w Tarnowie

Nie każde badanie zaczyna się na pustej hali albo świeżym betonie. Czasem zaczyna się w miejscu, które pamięta więcej niż jakikolwiek dokument.

Tarnów, którego najstarsza wzmianka pochodzi z 1105 roku, od średniowiecza był ważnym punktem administracyjnym, religijnym i kulturowym regionu. Wraz z lokacją miasta powstał kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, wzniesiony w pierwszej połowie XIV wieku. Świątynia szybko stała się jednym z kluczowych ośrodków życia duchowego. W 1400 roku uzyskała rangę kolegiaty, w 1786 roku została katedrą nowo utworzonej diecezji tarnowskiej, a w 1972 roku otrzymała tytuł Bazyliki Mniejszej, podkreślający jej wyjątkowe znaczenie historyczne i religijne.

Pod posadzką takiego obiektu historia nie kończy się na murach. Krypty, pochówki, możliwe ciągi komunikacyjne i podziemne przestrzenie są naturalną konsekwencją wielowiekowego funkcjonowania świątyni. To właśnie te niewidoczne elementy stały się celem naszych badań.

W październiku 2023 roku przeprowadziliśmy badania georadarowe pod posadzką katedry, wykorzystując georadar VIY 37 z antenami o częstotliwościach 300 MHz i 700 MHz. Takie połączenie umożliwiło jednoczesne obrazowanie głębiej zalegających struktur oraz precyzyjne rozpoznanie płytszych elementów podziemnych. Metoda GPR pozwoliła na nieinwazyjną identyfikację anomalii interpretowanych jako krypty, pustki oraz możliwe tunele, bez jakiejkolwiek ingerencji w zabytkową substancję obiektu.

Każdy profil radarowy był kolejną warstwą opowieści zapisanej pod kamienną posadzką. Praca w takim miejscu przypomina, że nowoczesna geofizyka nie służy wyłącznie inżynierii i inwestycjom. Może być także narzędziem do ochrony i lepszego zrozumienia dziedzictwa, które przetrwało setki lat.

Dla nas była to realizacja szczególna — połączenie technologii, historii i odpowiedzialności za miejsce o wyjątkowej wartości kulturowej.